पट्टा / विश्रामगड

​।। श्री आशापुरी देव्यै नमः ।।

everything changes with time (and water?).. पट्टा / विश्रामगड

नाशिकला 🍇 असल्याचा, rather, and more appropriately, परत एकदा "work 👨‍💻 from home house"चा नाजायज़ फायदा घेत 😉, ह्यावेळेस दिवाळीत फराळासोबत मिसळ-पाव वर जरा जास्तच जोर होता.. जसे लहानाचा 🧒 मोठा 🧔 होत असतांना केलेले treks आणि गेल्या ३-४ वर्षात केलेले treks are far-off, same analogy fits perfect 👌 in devouring the नाशिक special 🤤.. अर्थात, ह्या सगळ्यात *conditions applied (and fulfilled) आहेतच.. जश्या सिंहगडला / सिंहगडची भजी 🧅 खायच्या काही आहेत..

चुलीवरची मिसळ (साधना)

पण ह्या fulfillment साठी पांडवलेणी नकोसं वाटतं 😒.. इथल्या teenagersची 🧑 immaturity सोसण्यापेक्षा (try it, to feel it), कुठेतरी दुसरीकडे जाऊ म्हणून शुक्रवारी peacock hills 🦚 नंतर शनिवारी, 'रांजणगिरी' का 'विश्रामगड?', ह्याचं conclusion, 1️⃣ दिवसाच्या second-halfचा plan disturb होणार नाही, 2️⃣ family सोबत असल्यामुळे वर काहीतरी बघण्या सारखं पण पाहिजे, असे काही parameters लक्षात घेत, पहाटे 🕠 ५:३० ला निघायच्या हिशोबाने करण्यात आलं..

पट्टा / विश्रामगड - एकाच नावाने एकाहून जास्त गड असतात, हे आपल्यासाठी काही नवीन नाही 😏, e.g., भैरवगड, रतनगड, जयगड.. तेच September मध्ये कुर्डूगडला गेलो असता, जेव्हा लक्षात आलं की त्याला विश्रामगड सुद्धा म्हणतात, तेव्हा बाजी पासलकर ह्याचा विश्रामासाठी 😴 वापर करायचे, असं वाचण्यात आलं.. असाच अजून एक विश्रामगड म्हणजे (अहमद)नगर जिल्ह्यात, अकोले तालुक्यातला "पट्टा" 🥋 किल्ला..

पट्ट्या किंवा गरुडाच्या 🦅 पसरलेल्या पंखा सारखा पसारा असणाऱ्या ह्या किल्ल्याची ओळख आधी फक्त 'पट्टा' ह्या नावाने होती.. १६७९ साली, जालनाची लूट 💰 घेऊन परततांना शिवाजी महाराजांना मुघलांशी झालेल्या त्यांच्या शेवटच्या लढाईत मदत करत, त्यांचा तिसरा डोळा म्हणून ओळखले जाणारे "बहिर्जी नाईक", यांनी detour करत / करवत पट्टा किल्ल्यावर आणले.. प्रकुर्ती खराब 🤒 झाल्याने त्यांनी इथेच साधारण महिनाभर आराम करत ह्याला नवीन नाव दिले, आरामगड 🤥, I mean, "विश्रामगड"..

०५ नोव्हेंबर २०२२

The morning was journey time via then recently built सिन्नर bypass 🛣️ and very well maintained tar road till base of the fort (a trouble-free driving is worth a mention 🙂)

that's an excerpt from earlier post on विश्रामगड, कळसूबाई and रतनगड, during (work-from-office era) 🎇 दीपावली २०१८'s week off (read here).. it was then engraved with such a confidence that only if there is a loophole in the popular saying, "कमान से निकला तीर something, something .. ..", I'd now happily switch 🔀 the sides and bet my 2 cents.. "who is to blame?", water?, rain?, hold it for a while ⏸️.. पण लक्षात आलं असेलच - it was so frustratingly potholed 🫤 this time, that it was just super easy to decide - परत ↩️ टाकेद-भगूर मार्गे जाऊ.. कितीजरी खराब असला तरी, आलो त्या रस्त्या एव्हढा तर नक्कीच नसेल.. 

इथल्या kick-offला नुसत्या ☕ black teaची मेजवानी पुरेशी होती / आहे, कारण गड उंच जरी असला तरी पायथ्यापासून चढ जास्त नाही आहे.. शिवाय, पट्टाई देवी मंदिरापर्यंत पायऱ्या आहेत.. तिथून पुढे पठार आणि top पर्यंत तुरळक चढ.. पण त्याआधी..

पायथ्याला कमानीजवळच एक man-made हत्ती 🐘 (actual size) दिसतो.. काही माहितीफलक आणि not-to-scale map चाळत थोडं वर चढल्यावर काही पाण्याचे टाके आणि गुहा-cum-मंदिरं लागतात.. अजून थोडं चढल्यावर (खालून दिसणारं) पट्टाई देवीचं मंदिर 🛕 लागतं.. वाटेत एक photogenic त्र्यंबक दरवाजाही लागतो, ज्याला आपण उजवीकडे ठेऊन पुढे जातो.. इथे खाली बघितल्यावर एखाद्या गावाहून वाट येत असावी, असं दिसून तरी येत नाही 🤔.. वक्त-वक्त ⏱️ की बात है..

इथून पुढे आहे गडाचं पहिलं attraction, अंबरखाना.. बाहेर शिवाजी महाराजांच्या अर्धपुतळ्याला नमन करत अंबरखान्यात शिरताच थकवा नाहीसा झाला / होतो 😀.. गडावर अजून तरी अजून कोणी आलं नव्हतं.. त्यामुळे सोबतीला लाभलेल्या शांती ☮️ आणि गारव्याचा आनंद लुटत इथल्या 3D paintings मधून इतिहास अनुभवत, विभूतीला शिकवत, पुन्हा शिवचरित्र refresh झालं..

सुरुवात होते शिवनेरी किल्ल्यावर झालेल्या / घडलेल्या शिवजन्मापासून 👼, जे आज आपण बघतो की गाड्यांचे silencer काढून celebrate केलं जातं.. one word, (कितीतरी type करून delete केल्यावर) pity 😔..

इथून पुढे आहे रायरेश्वरला घेतलेली हिंदवी स्वराज्य स्थापनेची शपथ 🕯️ आणि स्वराज्याचे तोरण बांधण्यात आलं, तो तोरणा किल्ला 🚩.. पुरंदरच्या लढाईत शेवटच्या श्वासापर्यंत लढणारे मुरारबाजी 🤺.. मुलासाठी ज्या आईला रायगडचा सर्वात कठीण कडा उतरावा लागला, अशी हिरकणी 🧗‍♀️.. 'महाराज विशाळगडावर पोहचल्याशिवाय नाही' म्हणत, मृत्यूलाही चकवणारे बाजीप्रभू 🫡 (घोड खिंड / पावनखिंड).. प्रतापगडाच्या पायथ्याला वाघनखाने केलेला अफज़लखानाचा वध, लाल महालात (पुणे) कापलेले शाइस्तेखानाचे बोटं आणि मिठाईच्या खोक्यातून साधलेली आग्र्याहून सुटका.. centerला आहे रायगडच्या दरबारचा देखावा 👑..

शेवटचे चित्र काही केल्या लक्षात येईना.. कदाचित जालनाची लूट असावी, पण Bible पकडलेले father ✝️ चित्रित असल्यामुळे काही निष्कर्ष निघत नव्हता.. तुम्हाला काही कल्पना / खात्री असल्यास नक्की कळवा..

इथून पुढे, target होतं गडाचं शिखर.. पवनचक्क्यांच्या सोबतीला आता आजूबाजूचे गड दृष्टीस 🧐 पडायला सुरवात झाली होती.. कळसुबाई डोंगराचं शिखर मोठ्या मुश्किलीने precipitated धुरावरून 🏭 डोकावत होतं.. त्याच्या शेजारी, सह्याद्रीतले सर्वात अवघड trek म्हणून ओळख असलेले AMK (अलंग-मदन-कुलंग), lens blur केल्यागत कुठेतरी हरवले होते.. जवळ असल्यामुळे बितनगड आणि औंढा सुटसुटीत ओळख दाखवत होते 🤩.. निलेंद्रने म्हंटल्याप्रमाणे, 'हर साल कम-से-कम १५ दिन lockdown करना चाहिये' 🤝, म्हणजे आपण करत असलेलं pollution कुठेतरी settle होऊन, घरबसल्या आर-पार निसर्ग तरी अनुभवता येईल..

ज्यांचा दंतकथेवर विश्वास आहे, त्यांच्यासाठी - कळसुबाई जर आज हयात असती तर तिने रुसल्यावर एकदा तरी इतर राज्यात / देशात ✈️ जायचा विचार नक्कीच केला असता.. 'कुठली दंतकथा?' विचारताय?, तर, मार्च-२०२१ च्या articleची मदत होऊ शकेल (read here).. now, let's revisit that unanswered question, "who is to blame?".. the answer correct is, "time".. and hence, the title of this article..

do zoom for the windmills

top हून दिसणारं गडाचं दुसरं attraction, म्हणजेच औंढा किल्ल्या पासून सुरू होणारा अर्धगोलाकार कडा, ज्याच्यावरून गडाला "पट्टा" हे नाव पडलं, तो गरुडाचा पसरलेला पंख बघत, दम खाऊन झाल्यावर, गारठायच्या आत आम्ही नाश्त्यासाठी खालच्या gazeboत माघारी आलो.. वाटेत रांगेने कोरलेल्या भरपूर पाण्याच्या टाक्या दिसतात.. अश्या बांधकामाचं कोरीवकामाचं एक कारण असंही असतं की वरून वाहून येणारं पाणी सर्वात खालच्या टाकीत पोहचेपर्यंत आपोआप स्वच्छ होऊन जातं 👍.. ह्याचा, "वेगवेगळ्या रंगाचं पाणी" असाही अर्थ होतो..

परतीच्या वेळेस (उतरतांना) वेळ होती, त्र्यंबक दरवाज्याला अजून एका 📸 photosessionची.. वाटेत अजून २ जण दिसले, आणि हीच होती आजची गडावरची गर्दी.. '४ वर्षांगोदरचे माकडं लुप्त झाले का?' च्या सोबत 'खरंच शनिवार आहे का?' 🤨, आता ह्यावरही doubt यायला लागला होता..

विभूती, योगेश काका, तनिष

ठरवल्याप्रमाणे म्हैसवळण घाट उतरून टाकेद-भगूर मार्गे घरी माघारी आलो.. indeed, a better option.. आता पुढच्या वेळेस कुठल्या रस्त्याचा प्रचार करेल, ये तो वक्त ही बतायेगा, because everything changes with time ⏳..